Monthly Archives: January 2007

Mat Kilau (Malay Fighters In Pahang (Malaya)


other related link: (
Free Image Hosting at
Mat Kilau Bin Imam Rasu
Age: 122 year
Mat Kilau was born in Kampung Masjid Pulau Tawar and grew up during the reign of Sultan Ahmad Al-Muazam Shah in the early 1880s.His father’s name is Tok Gajah or well known as Imam Perang Rasu and his mother’s name is Mahda who is the daughter of Tok Kaut in Burau. He married a girl named Yang Chik binti Imam Daud from Kampung Kedondong and had three children.When he was in his 20s, the British came and took over the State of Pahang. With their arrival, they sowed discord among the State’s chieftain. While some were in favour of their presence, there were others who did not take kindly to the British intervention in Pahang’s administrative affairs.

Unfortunately, the Sultan himself welcomed their arrival having been taken in in by their convincing promises of wealth and luxury. Those who were opposed to the British were headed by Tok Gajah, Mat Kilau, Dato Bahaman, Mat Kelubi and many others. Because of the Sultan’s attitude , they were forced to hide their intention and take action on the quiet.

The Revolt Against British by Mat Kilau

Mat Kilau’s revolt was between the year 1891-1895. He rose to fight against British Colonies for several reasons. The Resident of Pahang J.P. Rodger, introduced a few new rules and regulations which were against the traditional values of the people. Pahang was divided into 6 districts and under the Magistrate and Collector’s administration. The Malay leaders were forbidden from collecting taxes but they were paid pence (according to their standards). Every citizen of Pahang had to pay land tax and they also had to obtain licence in order to search goods in the jungle.

The Malay leaders lost their income and also their power on their very own land, Pahang. At the same time, Dato’ Bahaman, formally known as Orang Kaya Semantan realized that the British wanted to take control of Pahang. Together with his men, he revolted against the British and its colony. This is when our hero, Mat Kilau came into the picture. History tells us that Mat Kilau and his father, Tok Gajah helped Dato Bahaman. They became Dato Bahaman’s main men. When Dato Bahaman revolted against British in 1891 , they lent him a hand. Mat Kilau’s skills were proven in the Lubuk Terua war. This incident happened because British caught 3 of Dato Bahaman’s men while they were searching for goods in the jungle without licence. Furthermore, British built a police station in Lubuk Terua (Dato Bahaman’s territory, near the bank of Semantan River), without his knowledge nor permission. So Dato Bahaman and his men (including Mat Kilau), attacked the police station and they managed to win over Temerloh. Mat Kilau was very eager to win this war because his 3 men were held in the very same police station. So they managed to take Temerloh from E.A Wise, the British officer

In this attack, two Sikh police officers (British) were killed , and one was injured. Through the open revolt, Mat Kilau and Dato Bahaman’s followers began to increase, when 600 supporters from Bentong, joined them. They were also helped by 100 natives who acted as spies in the jungle (to look out for enemies). They also had the support of the Malay leaders of Pahang. Soon a group of Malay leaders lent a hand to British in order to catch and imprison Dato Bahaman and his followers. As it’s against the Malay tradition to betray the Sultan, it’s seen as betrayal. So Dato Bahaman, Mat Kilau, and his follower backed out. They went to the Kelantan and Terengganu and took refuge there for a while. Soon after, Mat Kilau and his followers launched another attack. This was when they obtained support from a Terengganu religious leader Sayyid Abdul Rahman Al- Idrus formly known as Tok Ku Paloh who told them that they were fighting for justice not cruelty. So Mat Kilau, Dato Bahaman and their followers attacked Kuala Tembeling and managed to win over the Jeram Ampai Fort on Jun 1894. However, the success did not last as the British were fast to act and they managed to defeat them. Dato Bahman and all his followers ran away to Kelantan and Terengganu for the second time. Hugh Clifford, the Pahang’s British Resident was assigned to catch the Mat Kilau’s followers in Kelantan, but he failed as he was supported by the Kelantan government and also the people. Dato Bahaman ran to Siam and died there. As, for Mat Kilau and his father Tok Gajah, they died in Terengganu.

The revolt of the people of Pahang (including Dato Bahaman and Mat Kilau),took a long time and lasted for 4 years (1891-1895). Even though British defeated them, but it left a serious impact on British administration in Pahang. Their goods collecting process was interrupted, and the administration was not running smoothly. This caused a terrible financial crisis, especially when The Strait Settlement Organization did not approve the loans. This crisis became the major cause of Pahang’s participation in the Malay State Federation 1896. His patriotic spirit became the inspiration of the upcoming fighters of right in Pahang. Mat Kilau left a great impact on Pahang and its people, even till now.

at Kilau is well known for his bravery, courage and as Malaya warrior who fought against English colonization. He had contributed a lot to this nation. One of his contributions was during Lubuk Terua war. During the war, he played his role very well and his bravey, strength and courage led to victory.

Mat Kilau developed a small settlement by the river in southern in Kelantan. He did that with one purpose to avoid from being arrested by British soldiers and to continue his fight against British colony in Kelantan.

One of his contributions which can be seen until this day is a mosque which is situated in Kampung Masjid, Pulau Tawar. The mosque is nearly 200 years. The mosque is the place which fueled patriotisme among the people who stayed in Pahang during British Colonization. The mosque was built by Mat Kilau and and people in Pulau Tawar 1880. In 1923, the mosque was rebuilt.

Mat Kilau’s Mysterious Death

News of Mat Kilau’s death was been published in two English newspapers in Singapore.The Straits Time and The Free Press reported that ‘The Chief Traitor’, Dato’ Bahaman had lost the battle in October, 1895.The Free Press reported that Mat Kilau was injured on his face and his head when he resisted. The injury was so bad and he died on the way to downstream of Kota Bharu due to excessive bleeding. In the public’s opinion Mat Kilau’s life was finished. But nobody knew what really happened except friend Mustafa B. Awang Mat (Jusoh Rimau), Pendekar Tok Delami Ibrahim (Pak Him) and Mat Kelantan.

In December 1969, Mat Kilau who was known as Mohamad bin Ibrahim (I/C: 2044778) introduced himself at his hometown. With the help of Omar bin Mat Kilau, Mat Kilau was brought to his hometown, Kampung Masjid Pulau Tawar. On Friday 26 December 1969, Mat Kilau went to the mosque at Kampung Masjid for the Friday prayer. After prayer, he read the Quran and then announced himself as Mat Kilau. His announcement surprised so many people that the Pahang Government had to set tup a committee on the 8th, of Januari 1970 to investigate his claims. Several people were questioned to determine that Mat Siam was actually Mat Kilau. After intensive investigations, at 10:30 morning on Thursday, 6 August 1970, Mat Siam were declared as Mat Kilau by Chief Minister of Pahang. Four days after the declaration, Mat Kilau passed away at the aged of 122 years.

In Memory Always

So, even though our hero, Mat Kilau’s death remains a mystery, his efforts and contributions towards building our state and also obtaining freedom for Pahang from the British colony are still fresh in our minds and in our souls. His life’s history and his revolt against colonies are still being mentioned till today. The story of Mat Kilau’s and his contributions are incorperated in the Malaysian’s School syllabus. Although Mat Kilau’s no more with us, but he left a great inspiration for the next generation of leaders. Mat Kilau is an example and role model for many. We’re thankfull we are able to live in peace and harmony now. Thank you, Mat Kilau. We love you always.

Comments Off on

Posted by on January 23, 2007 in rencana


Tok Janggut

Dari Wikipedia (

Haji Hassan bin Panglima Mat Munas yang lebih dikenali sebagai Tok Janggut kerana memelihara janggut ialah seorang penentang penjajahan British yang terbunuh semasa menentang pengenaan cukai oleh pihak British di Kelantan, Tanah Melayu. Beliau juga merupakan tokoh agama Islam yang menarik sokongan banyak pengikut di Kelantan.

Tok Janggut mendapat pendidikan di Mekah dan mahir bersilat. Selepas Perjanjian Bangkok pada tahun 1909, pihak British mengambil alih pemerintahan Kelantan daripada Siam dan mula membawa pelbagai perubahan khususnya dari segi pentadbiran. Perubahan yang diperkenalkan telah menyentuh kedudukan dan keistimewaan tradisional di negeri Kelantan. Antara yang paling sensitif ialah pengenaan cukai seperti berikut:

  • cukai kepala sebanyak RM1.00 seorang setahun
  • cukai pokok buah-buahan sebanyak 3 sen setahun
  • kelapa sebanyak 3 sen setandan
  • sireh sebanyak 5 sen sejunjung.

Pada 29 April 1915, pentadbiran Jeram, Pasir Puteh, Kelantan telah diambil alih oleh Encik Latiff, menggantikan Engku Besar. Keadaan bertambah buruk apabila Encik Latiff, pegawai pentadbiran British yang berasal daripada luar Kelantan menjalankan tugasnya dengan tegas, khususnya dalam hal pengutipan cukai.

Engku Besar membuat perundingan dengan Tok Janggut, Haji Said, Che Sahak dan Penghulu Adam, dan mereka bersama-sama memutuskan untuk tidak bekerjasama dengan pihak British. Mereka mendapat sokongan sebilangan besar rakyat, dan ini membimbangkan Encik Latiff. Pada 29 April 1915, Encik Latiff mengarahkan sepasukan polis yang diketuai oleh Sarjan Sulaiman (Che Wan) bertolak ke Kampung Tok Akib untuk bertemu dengan Tok Janggut Dalam satu perkelahian yang berlaku, Sarjan Sulaiman telah terbunuh.

Tok Janggut kemudian menghimpunkan pengikut-pengikutnya menuju ke Pasir Puteh. Encik Latiff melarikan diri ke Kota Bharu. Bantuan daripada Singapura dan Negeri Melayu Bersekutu dikejarkan ke Pasir Puteh pada 6 Mei 1915. Satu pertempuran berlaku pada 25 Mei 1915 di Kampung Merbuk dan Kampung Pupuh.

Kebangkitan Tok Janggut telah menyebabkan Sultan Kelantan berasa terancam dan menganggap Tok Janggut sebagai penderhaka. Dalam pertempuran di Kampung Pupuh, Tok Janggut dibunuh. Mayat Tok Janggut dibawa ke Kota Bharu dalam kereta lembu yang menelan masa sehari. Mayat beliau digantung beberapa hari di depan istana di Padang Bank (Padang Merdeka) sebelum dikebumikan di Pasir Pekan.

Comments Off on Tok Janggut

Posted by on January 23, 2007 in rencana


Tok Ku Paloh Al-Aidrus pejuang Islam dan bangsa Melayu

Tok Ku Paloh Al-Aidrus pejuang Islam dan bangsa Melayu

Oleh Wan Mohd. Shaghir Abdullah


Free Image Hosting at
Pahlawan Datuk Bahaman pernah meminta perlindungan daripada Tok Ku Paloh Al-Aidrus.

DALAM halaman Agama Utusan Malaysia keluaran Isnin lalu, nama Tok Ku Paloh ada disebutkan. Peranan penting ayah beliau, Saiyid Muhammad bin Saiyid Zainal Abidin al-Aidrus atau Tok Ku Tuan Besar di Terengganu, dilanjutkan pula oleh Tok Ku Paloh.

Beberapa riwayat tulisan yang terdahulu daripada ini, termasuk percakapan lisan, ada memperkatakan tentang sumbangan tersebut. Bagaimanapun, saya menemui beberapa dokumen yang menunjukkan Tok Ku Paloh bukan berpengaruh di Terengganu saja, tetapi juga di Patani.

Hubungan beliau sangat erat dengan Haji Wan Ismail bin Syeikh Ahmad al-Fathani, iaitu Kadi Jambu. Walau bagaimanapun, Haji Wan Ismail al-Fathani (lahir 2 Jamadilawal 1304 H/27 Januari 1887 M) dari segi perbandingan umur adalah peringkat cucu kepada Tok Ku Paloh (lahir 1233 H/1818 M).

Tahun lahir Tok Ku Paloh itu sama dengan tahun lahir Syeikh Wan Muhammad Zain al-Fathani (lahir 1233 H/1817 M). Beliau ini ialah datuk kepada Haji Wan Ismail al-Fathani. Hubungan antara Haji Wan Ismail al-Fathani, Kadi Jambu, dengan Tok Ku Paloh hanyalah kesinambungan hubungan yang terjalin sejak zaman datuknya itu, dan meneruskan hubungan antara Tok Ku Paloh dengan ayah beliau, iaitu Syeikh Ahmad al-Fathani.

Darah perjuangan Tok Ku Paloh dalam memperjuangkan Islam dan bangsa Melayu tidak dapat dinafikan mempunyai kesan tersendiri dalam tubuh Syeikh Ahmad al-Fathani. Isu kemaslahatan Islam dan bangsa Melayu yang menghadapi pelbagai masalah penjajah pada zaman itu perlu dilihat dalam konteks hubungan antara Syeikh Ahmad al-Fathani, Tok Ku Paloh dan Sultan Zainal Abidin III, Terengganu.

Tok Ku Paloh dirahmati berumur panjang. Beliau meninggal dunia pada bulan Zulhijjah 1335 H/September 1917 M. Bererti ketika meninggal dunia Tok Ku Paloh berusia sekitar 102 tahun menurut perhitungan tahun hijrah atau 100 tahun menurut tahun masihi.

Nama penuh beliau ialah Saiyid Abdur Rahman bin Saiyid Muhammad bin Saiyid Zainal Abidin al-Aidrus. Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus mempunyai beberapa nama gelaran, yang paling popular ialah Tok Ku Paloh. Gelaran lain ialah Engku Saiyid Paloh, Engku Cik, Tuan Cik dan Syaikh al-Islam Terengganu. Tok Ku Paloh mempunyai beberapa orang adik-beradik. Ada yang seibu sebapa dan ada juga yang berlainan ibu. Adik-beradik kandung Tok Ku Paloh ialah Saiyid Zainal Abidin al-Aidrus yang digelar dengan Engku Saiyid Seri Perdana, Saiyid Ahmad al-Aidrus digelar Tok Ku Tuan Ngah Seberang Baruh dan Saiyid Mustafa al-Aidrus yang digelar Tok Ku Tuan Dalam.

Beliau ialah seorang ulama dan Ahli Majlis Mesyuarat Negeri semasa pemerintahan Sultan Zainal Abidin III. Adik-beradiknya selain yang disebut itu ialah Tuan Embung Abu Bakar atau digelar dengan nama Tuan Embung Solok atau Tok Ku Tuan Kecik, Tuan Nik (Senik). Antara nama-nama tersebut, ramai yang memegang peranan penting dalam Kerajaan Terengganu tetapi nama yang paling masyhur ialah Tok Ku Paloh.


Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus atau Tok Ku Paloh berketurunan ‘Saiyid’. Oleh itu sudah menjadi tradisi keturunan itu untuk lebih mengutamakan usaha mempelajari ilmu-ilmu daripada orang yang terdekat dengan mereka. Ayah beliau, Saiyid Muhammad al-Aidrus atau Tok Ku Tuan Besar, pula merupakan seorang ulama besar yang mempunyai kedudukan tertinggi dalam urusan Islam di Terengganu. Dapat dipastikan Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus telah belajar pelbagai bidang ilmu daripada orang tuanya sendiri.

Hampir semua orang yang menjadi ulama di Terengganu pada zaman itu memperoleh ilmu melalui jalur daripada ulama-ulama yang berasal dari Patani. Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus, selain belajar daripada ayahnya, juga berguru dengan Syeikh Wan Abdullah bin Muhammad Amin al-Fathani atau Tok Syeikh Duyung (lihat Utusan Malaysia, Isnin, 6 Mac 2006).

Saiyid Muhammad al-Aidrus atau Tok Ku Tuan Besar dan Tok Syeikh Duyung bersahabat baik dan sama-sama belajar daripada Syeikh Abdul Qadir bin Abdur Rahim al-Fathani di Bukit Bayas, Terengganu. Mereka juga sama-sama belajar dengan Syeikh Daud bin Abdullah al-Fathani di Mekah.

Dalam artikel ini saya terpaksa menjawab satu e-mel dari Brunei Darussalam yang bertanyakan apakah Syeikh Daud bin Abdullah al-Fathani berketurunan Nabi Muhammad s.a.w.? Sepanjang dokumen yang ditemui ada tulisan meletakkan nama ‘Wan’ pada awal nama beliau. Ada saudara pupu saya di Mekah memberi maklumat bahawa beliau menemui satu catatan Syeikh Ismail al-Fathani (Pak De ‘El al-Fathani) bahawa ulama Patani itu juga berketurunan marga ‘al-Aidrus’.

Sejak dulu saya mengetahui ada catatan lain menyebut hal yang sama bahawa Syeikh Daud bin Abdullah al-Fathani dan Syeikh Abdul Qadir bin Abdur Rahim al-Fathani di Bukit Bayas, Terengganu juga termasuk marga ‘al-Aidrus’. Dengan keterangan ini bererti antara ulama Patani dengan ulama Terengganu yang diriwayatkan ini selain ada hubungan keilmuan mereka juga ada perhubungan nasab.


Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus (Tok Ku Paloh) melanjutkan pelajarannya di Mekah. Di sana beliau bersahabat dengan Syeikh Muhammad Zain bin Mustafa al-Fathani, Syeikh Abdul Qadir bin Abdur Rahman al-Fathani, Syeikh Nawawi al-Bantani, Syeikh Nik Mat Kecik al-Fathani (kelahiran Sungai Duyung Kecil, Terengganu) dan ramai lagi. Antara orang yang menjadi guru mereka di Mekah ialah Saiyid Ahmad bin Zaini Dahlan dan Syeikh Muhammad bin Sulaiman Hasbullah al-Makki.

Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus setelah pulang dari Mekah memusatkan aktivitinya di Kampung Paloh, Terengganu. Menurut Muhammad Abu Bakar, Kampung Paloh didatangi orang daripada pelbagai jurusan, bukan saja dari sekitar Kuala Terengganu, tetapi juga dari Kelantan, Pahang dan Patani (Ulama Terengganu, hlm. 181). Diriwayatkan bahawa salah seorang murid Tok Ku Paloh ialah Sultan Zainal Abidin III. Riwayat lain pula mengatakan antara muridnya yang terkenal dan menjadi pejuang antipenjajah ialah Haji Abdur Rahman Limbung dan Tok Janggut.

Tok Ku Paloh ialah ulama yang tidak takut menanggung risiko tinggi dalam perjuangan demi mempertahankan Islam dan bangsa Melayu. Beliau melindungi pejuang-pejuang Islam dan Melayu yang bermusuh dengan penjajah Inggeris pada zaman itu. Semangat jihadnya sungguh indah, menarik dan ada hembusan segar seperti yang diriwayatkan oleh Muhammad Abu Bakar.

Katanya: “Dalam Perang Pahang, penentang-penentang British yang dipimpin oleh Datuk Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau hampir-hampir menyerah diri setelah mengalami tekanan daripada kerajaan.

“ Pada Mei 1894, mereka menghubungi Tok Ku Paloh, dan mendapat simpati daripada ulama tersebut. Ini bukan sahaja memberi nafas baru kepada perjuangan mereka, tetapi mereka juga diberi perlindungan di Paloh serta diajar ilmu untuk menentang musuh mereka di Pahang. Hugh Clifford dalam pemerhatiannya mengatakan Tok Ku Paloh telah menyeru pahlawan-pahlawan itu melancarkan perang jihad.

“Hasil semangat baru yang diperoleh daripada Tok Ku Paloh, serta penambahan kekuatan, pasukan pahlawan menjadi lebih besar dan tersusun.” (Ulama Terengganu, hlm. 184)

Daripada riwayat ini, kita dapat mengambil iktibar berdasarkan peristiwa dunia terkini bahawa ramai tokoh Islam menjadi pejuang Islam dan bangsanya, dan ramai pula yang menjadi pengkhianat. Afghanistan, Iraq, Palestin dan Lebanon menjadi sasaran bom yang dilancarkan oleh bangsa-bangsa bukan Islam. Ada ramai pejuang Islam di sana. Pengkhianat pun banyak. Bangsa kita, bangsa Melayu yang beragama Islam, patut mencontohi perjuangan bijak Tok Ku Paloh. Janganlah ada manusia Melayu yang khianat terhadap agama Islam dan bangsanya.

Tok Ku Paloh sangat berpengaruh terhadap murid dan saudara ipar beliau iaitu Sultan Zainal Abidin III. Beberapa pandangan dan nasihat Tok Ku Paloh kepada Sultan Zainal Abidin III tentang pentadbiran kerajaan banyak persamaan dengan surat-surat dan puisi Syeikh Ahmad al-Fathani kepada Sultan Terengganu itu. Semasa Tok Ku Paloh dan Sultan Zainal Abidin III masih hidup, Inggeris tidak berhasil mencampuri pentadbiran negeri Terengganu.

Tok Ku Paloh wafat pada bulan Zulhijjah 1335 H/September 1917 M dan Sultan Zainal Abidin III mangkat pada 22 Safar 1337 H/26 November 1918 M. Sesudah itu, tepat pada 24 Mei 1919 M barulah Inggeris dapat mencampuri kerajaan Terengganu.


Ahli sejarah, Datuk Misbaha ada menyebut bahawa risalah ‘Uqud ad-Durratain adalah karya Tok Ku Tuan Besar, berdasarkan cetakan tahun 1950 oleh ahli-ahli Al-Khair dan cetakan pada tahun 1978 oleh Yayasan Islam Terengganu (Pesaka, hlm. 91). Tetapi pada cetakan yang jauh lebih awal berupa selembaran dalam ukuran besar yang diberi judul Dhiya’ ‘Uqud ad-Durratain, ia merupakan karya Tok Ku Paloh. Tertulis pada cetakan itu, “Telah mengeluar dan mengecapkan terjemah ini oleh kita as-Saiyid Abdur Rahman bin Muhammad bin Zain bin Husein bin Mustafa al-Aidrus….”

Di bawah doa dalam risalah itu dinyatakan kalimat, “Tiada dibenarkan sekali-kali siapa-siapa mengecapkan terjemah ini melainkan dengan izin Muallifnya dan Multazimnya Ismail Fathani. Tercap kepada 22 Ramadan sanah 1335 (bersamaan dengan 11 Julai 1917 M).”

Yang dimaksudkan Ismail Fathani pada kalimat ini ialah Kadi Haji Wan Ismail bin Syeikh Ahmad al-Fathani. Risalah cetakan ini saya terima daripada salah seorang murid Haji Wan Ismail Fathani.

Beliau menjelaskan bahawa risalah itu diajarkan di Jambu, Patani secara hafalan. Orang yang menyerahkan risalah itu bernama Nik Wan Halimah yang berusia lebih kurang 78 tahun (Oktober 2000). Ketika beliau menyerahkan risalah itu kepada saya, beliau masih hafal apa yang termaktub dalam risalah itu.

Kemuncak penulisan Tok Ku Paloh yang sering diperkatakan orang ialah kitab yang diberi judul Ma’arij al-Lahfan. Sungguhpun kitab ini sangat terkenal dalam kalangan masyarakat sufi sekitar Terengganu, Kelantan dan Pahang namun ia belum dijumpai dalam bentuk cetakan.

Saya hanya sempat membaca tiga buah salinan manuskrip kitab itu. Ilmu yang terkandung di dalamnya adalah mengenai tasawuf.

Sebagaimana telah disebutkan, Tok Ku Paloh ialah seorang pejuang Islam dan bangsa. Beliau ialah penganut Thariqat Naqsyabandiyah.

Antara anak Tokku Paloh ialah Saiyid Aqil bin Saiyid Abdur Rahman al-Aidrus. Beliau inilah yang bertanggungjawab mentashhih dan menerbitkan kitab nazam Kanz al-Ula karya datuknya, Tok Ku Tuan Besar, terbitan Mathba’ah al-Ahliyah Terengganu, 1347 H.

Comments Off on Tok Ku Paloh Al-Aidrus pejuang Islam dan bangsa Melayu

Posted by on January 23, 2007 in rencana


Haji Abdur Rahman Limbong ulama dan pahlawan Melayu

Haji Abdur Rahman Limbong ulama dan pahlawan Melayu

WAN Mohd. Shaghir Abdullah berceramah tentang
Haji Abdur Rahman Limbong dalam satu majlis di
Terengganu, baru-baru ini.
———— ——— ——— ——— ——— ——— –

TERLALU banyak permintaan melalui e-mel dan telefon
supaya memperkenalkan ulama yang berjuang untuk
memerdekakan tanah air dari cengkaman penjajah.
Seiringan dengan itu pula mereka minta pengertian
makna jihad menurut yang ditakrif oleh para ulama yang
muktabar terutama ulama dunia Melayu.

Ini kerana, menurut mereka, setelah pengeboman Pusat
Dagangan Dunia (WTC) Amerika Syarikat (AS) pada 11
September 2001, terjadi simpang siur pentafsiran makna
jihad. Simpang siur pentafsiran tersebut disebabkan
ada golongan yang terlalu takut tekanan dan ancaman
pihak imperialisme AS dan Barat dan sebaliknya ada
golongan mujahid-mujahid Islam yang radikal, sangat
berani dan anti terhadap AS dan Barat.

Apa yang saya rakamkan dalam tulisan ini bukan
mendabik dada supaya diakui sebagai seorang pejuang.
Namun, saya hanya mengikut rentak dan peristiwa yang
berlaku. Sekurang-kurangnya ada tiga isu terkini yang
dijadikan iktibar perbandingan.

Yang pertama ialah laungan memperingati kemerdekaan
besar-besaran Malaysia yang ke-50. Yang kedua,
peristiwa Saddam Husein, bekas Presiden Iraq dihukum
gantung sampai mati oleh orang-orang Islam sendiri
kerana terlalu patuh kepada penjajah bentuk baru AS
yang ‘menjajah’ Iraq, Afghanistan, dan lain-lain.

Yang ketiga, kejayaan musuh-musuh Islam mengadu domba
antara golongan Syiah dan Sunah.

Semua isu yang tersebut dapat dijadikan perbandingan
dengan perjuangan ulama dunia Melayu. Bahawa mereka
berjuang untuk kemerdekaan membebaskan bangsa Melayu
dari segala bentuk dan corak penjajahan masa lampau,
sekarang dan masa-masa akan datang. Saya mulai dengan
Haji Abdur Rahman Limbong seorang pahlawan bangsa
Melayu di Terengganu.

Izinkan saya untuk turut aktif menyambut laungan
memperingati kemerdekaan besar-besaran Malaysia yang
ke-50 dengan memaparkan beberapa ulama yang perjuangan
mereka tidak pernah takut menggunakan istilah jihad.
Di antara mereka ramai yang ditangkap dan diseksa.
Yang digantung ialah Tok Janggut Kelantan, persis
seperti Saddam Husein digantung baru-baru ini.

Ulama pejuang dalam artikel ini nama lengkapnya ialah
Haji Abdur Rahman Limbong bin Haji Abdul Hamid bin
Haji Abdul Qadir. Lahir tahun 1285 H/1868M, wafat di
Mekah, 1347 H/1929M. Datuk neneknya berasal dari
Patani dan Terengganu.

Haji Abdur Rahman Limbong juga seperti gurunya Tok Ku
Paloh, iaitu seorang sufi pengamal Tarekat Sammaniyah.
Sungguhpun Haji Abdur Rahman Limbong seorang ahli
sufi, namun beliau juga bijaksana dalam seluk belok
persoalan dunia.

Ini dapat dibuktikan dengan berkali-kali beliau
berhujah di mahkamah kerana membela rakyat yang
disaman oleh pihak pemerintah Inggeris. Haji Abdur
Rahman Limbong adalah seorang sufi yang pernah menjadi
peguam. Saya simpulkan saja bahawa Haji Abdur Rahman
Limbong perlu kita kenali, dalam dunia sufi tangannya
selalu bersih membilang-bilang buah tasbih.

Di mahkamah, lisannya fasih berkata-kata membela
kebenaran yang disandarkan kepada perintah Allah dan
rasul. Bukannya membela undang-undang ciptaan manusia.
Di gelanggang medan laga pandai bermain senjata. Hidup
di dunia ini tiada sesuatu apa pun yang ditakutinya
kecuali kemurkaan Allah kerana melanggar perintah
Allah dan rasul-Nya.

Haji Abdur Rahman Limbong mendapat pendidikan asas
ilmu-ilmu Islam sejak kecil di Mekah. Yang paling
utama mencorak peribadinya ketika kanak-kanak ialah
Haji Tun Muhammad, salah seorang ayah saudaranya.

Ketika pulang ke Terengganu beliau mendapat pendidikan
dari Haji Ya’qub dan Haji Musa. Kedua-dua ulama itu
tinggal di Paya Bunga. Selanjutnya yang membentuk
peribadi Haji Abdur Rahman Limbong menjadi seorang
sufi dan pejuang jihad ialah Tok Ku Paloh, ulama
Terengganu yang terkenal.

Tok Ku Paloh juga adalah seorang pejuang (selengkapnya
lihat judul Tok Ku Paloh Al-Aidrus, Pejuang Islam dan
Bangsa Melayu (18 September 2006).

Setelah menguasai ilmu yang padu dan memadai Haji
Abdur Rahman Limbong aktif mengajar masyarakat di Hulu
Terengganu. Jika kita teliti kitab-kitab yang beliau
ajar meliputi beberapa disiplin ilmu.

Antaranya ialah al-Ajrumiyah hingga kepada Mutammiman
dan Tashil Nail al-Amani mengenai ilmu nahu, semuanya
dalam bahasa Arab. Matn Umm al-Barahin, mengenai ilmu
tauhid. Untuk lebih memantapkan juga diajarkan
kitab-kitab tauhid bahasa Melayu, yang pasti tidak
diabaikan ialah Faridah al-Faraid dan ad-Durr

Kitab fikah bahasa Arab yang pernah diajarkan oleh
Haji Abdur Rahman Limbong ialah Kitab Tahrir dan ilmu
tasawuf ialah Hidayah as-Salikin dan ad-Durr an-Nafis
kedua-duanya dalam bahasa Melayu.

Selain mengajar, Haji Abdur Rahman Limbong adalah
seorang ulama yang suka mengembara atau merantau ke
beberapa buah negeri. Soal kewangan untuk mengembara
tidak sukar baginya kerana di mana tempat beliau
berpijak, ada saja penduduk yang mahu menjadi
muridnya. Pengembaraan yang dekat dengan Terengganu di
antaranya ialah Beserah, Kuantan, kedua-duanya dalam
Pahang. Selanjutnya Kelantan, Patani, Kedah dan

Negeri-negeri seberang laut yang pernah beliau
merantau ialah Sambas, Jambi, Riau dan Brunei. Di
negeri-negeri seberang laut itu juga terdapat
murid-murid Haji Abdur Rahman Limbong.

Pengembaraan beliau ke negeri-negeri tersebut
mempunyai kisah yang panjang, tetapi yang dapat
diungkapkan di sini ialah tentang di Sambas dan
Kepulauan Riau saja. Dalam pelayaran di laut, Haji
Abdur Rahman Limbong menggunakan perahu buatan orang
Terengganu sendiri. Beliau berlayar bersama-sama
dengan murid-muridnya dari Terengganu dan juga ahli
pelayaran pada zaman itu, bahawa mereka telah
menggunakan perahu-perahu yang berukuran besar yang
boleh dimuat barang-barang antara 100 hingga 350 tan.

Di antara tempat-tempat yang ramai dihuni oleh
orang-orang yang berasal dari Terengganu di Kepulauan
Riau yang dikenalpasti ialah di Kuala Maras dalam
Kepulauan Jemaja, Kepulauan Siantan dan Pulau Midai.
Di Sambas pula ialah di Kampung Dungun, Kecamatan
Sentebang. Nama Dungun itu diberi oleh orang-orang
Terengganu sebagai mengenang negeri asal mereka, iaitu
Dungun di Terengganu. Nama Dungun itu masih kekal
digunakan sampai sekarang. Dipercayai di tempat-tempat
tersebut pernah dijelajahi dan menerima didikan dari
Haji Abdur Rahman Limbong.

Nama Haji Abdur Rahman Limbong saya dengar sejak kecil
lagi dari ibu saya, Hajah Wan Zainab binti Syeikh
Ahmad al-Fathani ketika beliau menceritakan pembinaan
sebuah masjid di Sabang Barat, Pulau Midai, bahawa
bahan utama bangunan ialah kayu cengal.

Semuanya dibawa dari Terengganu dengan sebuah perahu
besar. Bahan-bahan itu semuanya selesai dikerjakan di
Terengganu hanya tinggal pasang saja di Pulau Midai.
Masjid itu hingga tahun 1969 masih berdiri dengan
megahnya tetapi manakala yang menjadi pemimpin pada
tahun tersebut seorang yang tidak memahami nilai-nilai
sejarah, masjid itu dimusnahkan lalu didirikan
bangunan yang baru. Nilai sejarah yang masih tinggal
hanyalah sebuah mimbar yang dihiasi ukiran-ukiran.
Mimbar tersebut juga berasal dari Terengganu.

Imam yang pertama masjid yang tersebut ialah Haji Wan
Abdur Rahman bin Wan Abu Bakar yang mendapat
pendidikan di Mekah. Dipercayai Haji Wan Abdur Rahman
bin Wan Abu Bakar berkenalan dengan Haji Abdur Rahman
Limbong sejak kedua-duanya tinggal di Mekah lagi.
Selanjutnya Haji Abdur Rahman Limbong juga pernah
sampai di daerah Pulau Tujuh termasuk Kuala Maras dan
Pulau Midai yang disebutkan di atas.


Zaman dulu dan zaman sekarang sama saja, bahawa orang
yang tidak berpihak kepada kebenaran menyangka yang
menang itulah yang benar. Yang kalah itulah
disangkanya salah. Sejarah dunia selalu saja mencatat
bahawa penyelewengan dan pengkhianat sesuatu bangsa
atau pun agama apabila dalam perjuangan selalu
berpihak kepada musuh. Tetapi apabila keadaan telah
aman, mereka pula yang mengaku dirinya sebagai pejuang
bangsa atau pun pejuang agama.

Dunia Melayu tidak terlepas dari perkara itu.
Indonesia berjuang melawan Belanda, Semenanjung Tanah
Melayu melawan Inggeris dan Siam, umat Islam-Melayu
Patani melawan Siam dan umat Islam Mindanao melawan
Filipina. Sepanjang tahun 1920 hingga tahun 1928
terjadi gerakan Haji Abdur Rahman Limbong dan rakyat
tani di Hulu Terengganu menentang Inggeris.

Sungguhpun ramai orang Melayu Islam yang menyokong
perjuangan beliau melawan penjajahan Inggeris, namun
tidak kurang juga pengkhianat bangsa dan Islam yang
terlalu yakin terhadap penjajah Inggeris. Semua bangsa
penjajah yang menjajah sesuatu bangsa di mana saja di
dunia ini sebenarnya adalah tidak sah.

Oleh itu, dalam zaman kita yang telah merdeka sekarang
ini, perjuangan Haji Abdur Rahman Limbong dan
beribu-ribu pengikutnya adalah wajar dan sah dari segi
undang-undang dunia. Apatah lagi ditinjau dari
pandangan Islam yang mewajibkan kita berjihad apabila
kita dijajah oleh orang-orang yang bukan Islam.

Bagaimanapun sewaktu Inggeris masih sebagai bangsa
penjajah di Terengganu, demikian liciknya H. W.
Thomson dan J. L. Humphreys membuat laporan keadaan
menjadi sebaliknya. Kononnya, Haji Abdur Rahman
Limbong dan pengikutnya adalah sebagai penderhaka
kepada pemerintahan yang sah.

Akhirnya Haji Abdur Rahman Limbong ditangkap dan
dibuang ke Singapura dan selanjutnya dibuang ke Mekah
dalam tahun 1928. Setahun kemudian (tahun 1929 M),
ulama pejuang Islam dan bangsa Melayu itu meninggal
dunia. Sejarah mencatat bahawa sebab-sebab timbul
pemberontakan adalah kerana rakyat golongan petani
berasa dirugikan oleh pihak penjajah Inggeris.

Dalam tahun 1920-an, Inggeris campur tangan untuk
mentadbir tanah di lokasi Kuala Telemong hingga ke Ulu
Telemong. Setiap ekar tanah yang dibuka oleh rakyat
dikenakan cukai oleh penjajah Inggeris.

Jika kita berfikir secara bebas dan merdeka, apa
haknya bangsa Inggeris tiba-tiba mengutip cukai dalam
negeri Terengganu yang sejak lama telah berkerajaan
sendiri sedangkan mereka hanyalah satu bangsa

Oleh sebab itulah, Haji Abdur Rahman Limbong dalam
hujah-hujahnya di mahkamah bahawa tanah yang dibuka
oleh rakyat itu adalah hak Allah bukannya hak negeri.
Mungkin maksud negeri itu adalah yang ada campur
tangan penjajah Inggeris.

Haji Abdur Rahman Limbong menegaskan bahawa tanah yang
mereka miliki adalah tanah pusaka peninggalan
orang-orang tua mereka yang datang dari Johor
bersama-sama dengan Sultan Zainal Abidin I, Sultan
Terengganu yang pertama. Dari riwayat ini dapat kita
membuat kesimpulan bahawa orang-orang Melayu Islam di
Hulu Terengganu dalam tahun 1920 lagi, di bawah
bimbingan Haji Abdur Rahman Limbong, sudah kenal jati
diri, kenal terhadap haknya, kenal terhadap tanah air,
dan kenal terhadap bangsa sendiri.

Oleh itu, bangsa penjajah Inggeris yang cuba campur
tangan dalam pentadbiran tanah wajib dilawan. Kita
patut mengucapkan jutaan terima kasih kepada ulama
seperti Haji Abdur Rahman Limbong yang telah membuka
mata putera-putera bangsa mengenali ajaran Islam yang
sebenar sekali gus bangsa Melayu Islam adalah
mempunyai harga diri jangan dapat ditipu daya oleh
bangsa penjajah.

Comments Off on Haji Abdur Rahman Limbong ulama dan pahlawan Melayu

Posted by on January 23, 2007 in rencana



Oleh: Ahmad Fadhli bin Shaari


“Dan tidak ada yang lebih baik perkataannya daripada orang yang menyeru kepada (mengesakan dan mematuhi perintah) Allah, serta ia sendiri mengerjakan amal yang soleh, sambil berkata: “Sesungguhnya aku adalah dari orang-orang Islam (yang berserah bulat-bulat kepada Allah)!” – [1]


Adalah menjadi satu pekara yang tidak mungkin dapat disangkal akan kewajipan setiap muslim untuk menafkahkan dirinya dalam perjuangan Islam. Setiap yang ingin dirinya digelar sebagai pejuang sewajarnya menyoal dirinya sendiri setiap saat dan waktu “Apakah yang telah aku lakukan untuk Islam?”. Lalu adalah menjadi satu keperluan kepada setiap individu muslim terutama sekali pelajar-pelajar agama yang merupakan generasi tunas dalam gerakan Islam membuka minda dan meluangkan masa untuk sama-sama berfikir bagaimana untuk menjadikan agenda perjuangan Islam sebagai satu realiti.

Dari konteks Malaysia, untuk meihat masa depan perjuangan Islam maka sudah tentulah tidak dapat tidak harus disorot dari segi sejarah. Ini kerana sejarah sudah tentu menjadi cermin kepada masa yang akan mendatang. Dalam memperkatakan mengenai sejarah perjuangan Islam di Malaysia, saya akan lebih menumpukan perbincangan kepada perjuangan Islam melalui politik khususnya PAS. Bukan saya bermaksud untuk menafikan harakah atau jemaah Islam yang tidak melibatkan diri dengan politik, namun kaitan politik secara tidak langsung dengan aktiviti gerakan Islam khususnya di Malaysia sama sekali tidak boleh dinafikan. Tambahan pula, poltik adalah tumpuan utama setiap rakyat terbanyak pada masa lalu, kini dan akan datang. Bagi memudahkan perbahasan, saya membahagikan kronologi perjuangan politik Islam di Malaysia kepada 4 peringkat :

1. Sebelum 1955

2. 1955 – 1983

3. 1983 – 1997

4. 1998 – hari ini

Perjuangan Islam di Tanah Melayu Sebelum 1955

Fakta : Perjuangan Islam di Tanah Melayu bermula semenjak kedatangan Islam di Tanah Melayu yang masih merupakan polemik di kalangan ahli-ahli sejarah. Namun seara khususnya kebangkitan para ulama’ di beberapa buah negeri di Tanah Melayu untuk menentang penjajah adalah merupakan titik tolak kepada kemaraan golongan agama dalam arena politik. Dari sudut yang lain, kebangkitan perjuangan Islam adalah selari kalaupun tidak lebih awal dari kebangkitan nasionalisme. Sebelum gerakan kemerdekaan berlaku secara menyeluruh, Tanah Melayu sudah digegarkan dengan kebangkitan Abdul Rahman Limbong di Terengganu, Tok Janggut di Kelantan dan beberapa lagi penentangan yang dipelopori oleh golongan ulama’. Walaupun kebangkitan ini berlaku di merata-rata tempat, namun kesedaran menyeluruh untuk membebaskan diri dari penjajah masih belum berlaku.

Namun, penjajahan Jepun merubah senario ini. Pada tahun 1945, Dr. Burhanuddin Helmi memperkenalkan pemikiran politik Islam melalui penubuhan Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM). Seterusnya ekoran dari gagasan Malayan Union pada tahun 1946, orang-orang Melayu mula bersatu melalui seruan “Hidup Melayu” di bawah kepimpinan seorang tokoh nasionalisme, Dato’ Onn bin Jaafar. Pada awalnya, tokoh-tokoh ulama berada di bawah payung UMNO bersama dengan Dato’ Onn untuk memperjuangkan kemerdekaan lebih-lebih lagi apabila Hizbul Muslimin diharamkan oleh British pada tahun 1948. Penyertaan golonagn ulama pada masa itu bukanlah menunjukkan persetujuan mereka dengan dasar nasionalis tetapi kerana mereka melihat adalah lebih penting untuk mewujudkan penyatuan terlebih dahulu.[2] Namun, akibat beberapa pertembungan pendapat dengan pimpinan UMNO yang secara rasminya beraliran nasionalis sekular, tokoh-tokoh ulama beramai-ramai keluar dari UMNO untuk menubuhkan Persatuan Ulama yang terpisah dari UMNO pada tahun 1951. Beberapa bulan kemudian, ia bertukar nama menjadi Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (PAS) di mana Tuan Haji Ahmad Fuad menjadi Yang diPertuanya yang pertama. PAS seterusnya menyertai pilihanraya pada tahun 1955 namun gagal untuk membentuk kerajaan persekutuan.

Ulasan : Perjuangan Islam pada masa Tanah Melayu masih bergegar dengan tuntutan kemerdekaan tidak dapat meyakinkan rakyat bahawa perjuangan mereka adalah yang terbaik. Tambahan pula pada masa tersebut, rakyat masih dihantui dengan kekejaman Bintang Tiga dan masih terngiang-ngiang dengan penindasan oleh tentera Jepun. Oleh yang demikian, mereka memilih untuk mengambil jalan selamat iaitu dengan mengundi pihak yang boleh memerikan kemerdekaan kepada Tanah Melayu. Pihak terdekat yang dimaksudkan ialah UMNO. Ini sama sekali tepat dengan kehendak penjajah British yang seboleh-bolehnya mahukan pihak yang akan memerintah bekas tanah jajahan mereka akan terus menjalankan dasar-dasar pro-penjajah. Kerana itulah, Hizbul-Muslimin telah diharamkan oleh pihak penjajah pada tahun 1948. Namun, dalam masa yang sama kegagalan pihak ulama’ untuk merebut peluang tampil ke hadapan juga merupakan satu faktor perjuangan Islam ditolak oleh kebanyakan rakyat pada masa itu. Tambahan pula, perjuangan yang dipelopori oelh golongan ini masih bercampur-gaul dengan ideologi kebangsaan. Seandainya pihak ulama’ mampu membentuk satu barisan alternatif bersama dengan barisan kepimpinan bangsa-bangsa yang lain, besar kemungkinan perjalanan sejarah politik di Malaysia akan berubah.

1955 – 1983

Fakta : Apabila Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada tahun 1957, Tunku Abdul Rahman selaku pemimpin tertinggi UMNO yang kedua secara automatik memimpin kerajaan Perikatan bersama dengan barisan kepimpinan bangsa-bangsa yang lain. Selaku kerajaan yang baru sahaja dibentuk, maka sudah tentulah mereka menghadapi pelbagai masalah yang menggugat kerajaan mereka. Pelbagai pihak di dalam negara masih sukar untuk dikongkong agar menjadi penyokong kerajaan. Akhbar-akhbar masih berperanan dengan bebas mengkritik pelbagai dasar yang berakhir dengan proses ‘penelanjangan’ kebebasan akhbar pada tahun 1962.[3] Pada peringkat ini jugalah berlakunya proses peralihan perjuangan PAS sebagai sebuah parti politik nasionalis yang mempunyai nilai Islam kepada sebuah parti politik yang mempunyai konsep jemaah dan benar-benar menjadikan Islam sebagai dasar perjuangan. Ini berlaku seriingan dengan pelbagai peristiwa-peristiwa yang berlaku di Malaysia. Kronologinya secara umum bolehlah dirumuskan seperti berikut :

1963 : Pembentukan Malaysia menyatukan Singapura, Sabah dan Sarawak. PAS yang masih merupakan parti politik nasionalis bercorak Islam mengambil sikap menentang yang sederhana.

1963 : Ideologi perjuangan Ikhwanul Muslimin mula meresap masuk ke dalam PAS. Di bawah pimpinan Prof Zulkifli Muhammad, PAS menghantar Haji Yusuf Rawa, AJK PAS Pusat ke Timur Tengah untuk memperkenalkan PAS sebagai sebuah gerakan Islam. Dialog demi dialog diadakan khususnya dengan pimpinan Ikhwan.

1964 : PAS di bawah Prof Zulkifli menghantar sepuluh orang pelajar-pelajar Malaysia yang pertama untuk melanjutkan pelajaran ke Iraq. Secara sulitnya, ia adalah persediaan awal untuk melahirkan satu generasi perjuangan yang berlainan dengan generasi yang sedia ada.

1964 : Prof Zulkifli Muhammad meninggal dunia dalam satu kemalangan. Tidak lama selepas itu, PAS kehilangan pula Dr. Burhanuddin. Seterusnya, PAS dipimpin oleh Dato’ Asri. Kepimpinan beliau dikatakan semakin mengukuhkan lagi semangat ideologi kebangsaan Melayu dari dasar rasmi PAS iaitu Islam. Oleh yang demikian, PAS seterusnya benar-benar tidak dikenali sebagai gerakan Islam.

1968 : Al-Arqam ditubuhkan oleh Ashaari Muhammad. Dalam satu jangka masa yang panjang, ia mewujudkan satu senario yang benar-benar tidak disangka. Walau bagaimanapun, saya merasakan perbahasan mengenai Al-Arqam tidak wajar disentuh di peringkat ini.[4]

1969 : Perlantikan beberapa orang ustaz-ustaz muda ke jawatan penting khususnya Ustaz Hassan Shukri yang baru saja pulang dari Iraq. Beiau terus dilantik sebagai Ketua Pemuda PAS Pusat. Beliau dan rakan-rakannya mula memerkenalkan konsep tarbiyyah ala Ikhwan. Pada masa tersebut, bermulalah secara rasmi apa yang dinamakan ‘pertembungan dalaman’ antara pimpinan yang sedia ada dengan ahli peringkat bawahan yang mehukan pembaharuan dalam halatuju perjuangan PAS.

1969 : Rusuhan kaum di Kuala Lumpur ekoran rasa tidak puas hati akibat jurang perbezaan ekonomi antara kaum. PAS khususnya tidak melihat ini sebagai peluang untuk menyerang habis-habisan pihak kerajaan ekoran kegagalan mereka membina perpaduan kaum. Adalah tidak dinafikan, pergolakan dalaman PAS merupakan penyebab kepada kegagalan mereka untuk berfungsi dengan sebaik mungkin.

1971 : Penubuhan Angkatan Belia Islam Malaysia (ABIM). Ia sebenarnya ialah alternatif kepada golongan muda yang benar-benar mahu merealisasikan tuntutan perjuangan Islam ala Ikhwan. Pemikiran Sayyid Qiutb yang sebelum ini berkisar di kalangan ahli-ahli PAS mula diambil alih oleh ABIM. Penubuhan ABIM sebenarnya banyak dipelopori oleh bekas tokoh-tokoh pelajar yang radikal seperti Anwar Ibrahim, Kamaruddin Mohd Noor, Razali Nawawi, Sidiq Fadhil dan lain-lain. Ia juga turut menarik golongan ‘ustaz muda’ seperti Haji Abdul Hadi, Abdul Ghani Shamsuddin dan Fadhil Nor. Secara tidak langsung, ABIM sebenarnya dilihat sebagai wadah terbaik bagai meneruskan kesinambungan perjuangan Islam di Malaysia pada masa itu. Ini disebabkan oleh imej UMNO sebagai ultra-sekular dan imej PAS yang masih dilihat sebagai nasionalis sukar untuk diterima oleh golongan muda.

1973 : Penyertaan PAS ke dalam Barisan Nasional ekoran pelawaan yang dibuat oleh Presiden UMNO ketika itu, Tun Abdul Razak di atas nama perpaduan Melayu. Polemik yang dicetuskan oleh ‘langkah merbahaya’ PAS ini telah memperhebatkan lagi pergolakan dalaman yang telah sedia wujud sebelum ini. Walaupun PAS masih mengekalkan dasar rasminya iaitu Islam, namun ia tidak lebih sebagai retorik ekoran pengiktirafan PAS terhadap pendekatan UMNO/BN pada masa itu. Penyertaan PAS ke dalam BN juga secara tidak langsung juga menyebabkan ramai tenaga muda menjadikan ABIM sebagai pilihan utama.

1974 : Anwar Ibrahim memimpin demonstrasi besar-besaran pelajar di Baling bagi memperjuangkan isu kemiskinan. Beliau seterusnya mula muncul di persada politik Malaysia dengan imej Islamik dan radikal[5].

1977 : Majlis Syura Tertinggi ABIM memutuskan penyertaan tiga orang ahli mereka ke dalam PAS khusus bagi satu ‘misi khas’ iaitu memulakan kembali usaha-usaha tarbiyyah atau dalam erti kata lain ‘menyelamatkan’ PAS dari terus hanyut dalam lautan perjuangan kebangsaan. Tiga orang ahli tersebut ialah Haji Fadhil Noor selaku Timbalan Presiden Abim, Haji Nakhaie Ahmad dan Syed Ibrahim Syed Abdul Rahman yang kedua-duanya merupakan Exco ABIM Pusat.

1978 : Berlaku krisis dalaman yang hebat di dalam PAS antara Dato’ Asri selaku YDP PAS dengan Mohamad Nasir selaku MB Kelantan. PAS Kelantan khususnya benar-benar berpecah. Akibat kekacauan yang timbul, darurat akhirnya distiharkan di Kelantan dan PAS ditendang keluar dari BN. Dengan ‘tangan yang terikat’, PAS dipaksa untuk bertarung dalam pilihanraya di Kelantan yang akhirnya menyaksikan Kelantan jatuh ke tangan BN untuk kali pertama selepas kemerdekaan. Krisis dalaman PAS ini juga membawa kepada terbentuknya parti Berjasa sebagai parti serpihan PAS.

1979: Revolusi Syiah di Iran[6] berjaya meruntuhkan diktator Shah melalui kuasa rakyat. Ia mencetuskan kembali kebangkitan gerakan Islam di seluruh dunia. Dalam hal ini, Malaysia tidak terkecuali. Walaupun sebenarnya, pembaharuan di dalam PAS bermula lama sebelum itu, namun Revolusi di Iran mempercepatkan lagi langkah ke arah pembersihan PAS dari sebarang ideologi yang bercanggah dengan kehendak perjuangan Islam.

1981 : Dr. Mahathir menjadi Perdana Menteri Malaysia yang keempat. Hubungan peribadi yang rapat antara bekas Presiden Abim, Anwar Ibrahim dengan Dr. Mahathir sebelum ini secara tidak langsung menjadikan ABIM bersikap lebih lembut terhadap kerajaan yang sebelum ini telah dicop dengan pelbagai tuduhan.

1982 : Anwar Ibrahim mengumumkan penyertaannya ke dalam UMNO dengan misi untuk merubah UMNO daripada dalam. Secara rasminya, ABIM yang sebelum ini dianggap sebagai anti-kerajaan bertukar kepada pertubuhan Islam yang pro-kerajaan. Ini ditambah lagi dengan kerajaan Malaysia di bawah pimpinan baru Dr. Mahathir yang dianggap ultra-nasionalis sebelum ini menjalankan dasar Islamisasi di dalam kerajaan.

1983 : Ekoran desakan yang begitu kuat dari ahli-ahli PAS khususnya Dewan Pemuda PAS Pusat yang benar-benar mahu mengalihkan hala tujua perjuangan PAS sebagai sebuah gerakan Islam, Dato’ Asri akhirnya melepaskan jawatannya sebagai Yang Dipertua PAS untuk memberikan laluan kepada kepimpinan ulama’. Bermula dari situlah, PAS akhirnya didominasi oleh kepimpinan ulama’ sehinggalah hari ini.

Ulasan : Walaupun sebelum ini, PAS sebenarnya sudah meletakkan Islam sebagai dasar perjuangan, namun sebenarnya PAS sebagai sebuah gerakan Islam hanya benar-benar lahir pada tahun 1983 iaitu selepas ideologi pemikiran Sayyid Qutb benar-benar mendasari perjuangan PAS. Sebelum daripada itu di bawah kepimpinan non-ulama’, PAS tidak lebih dari sebuah parti politik yang hanya mempunyai nama Islam tetapi tidak berbeza dengan UMNO dari segi pembawaan dan pelaksanaan dasar. Dan sejarah menyaksikan, proses pembersihan itu mengambil masa yang begitu panjang.

Pada peringkat inilah juga, lahirnya ABIM selaku penyebar pemikiran hakimiyyah ala-ikhwan. Peranannya dalam membantu kelahiran semula PAS sama sekali tidak boleh diperkecilkan. Namun, ‘ijtihad’ bekas pemimpinnya untuk menyertai UMNO telah merubah segala-galanya. Perlu disebut bahawa tidak seikit yang menitiskan air mata akibat tindakan Anwar Ibrahim[7]. Ekoran daripada itu, selepas tahun 1983, ABIM yang sebelum ini menjadi pendokong kuat pemikiran Sayyid Qutb mula bersikap lembut dengan kerajaan manakala PAS yang sebelum ini merupakan parti politik nasionalis Islamik berubah wajah menjadi gerakan Islam yang mendokong kuat cita-cita untuk menegakkan sebuah negara Islam yang sebenarnya. Saya mengira, di sinilah bermulanya pertarungan sebenar antara PAS sebagai sebuah gerakan atau jemaah Islam dengan pihak pemerintah.

Laluan PAS seterusnya di Malaysia pada masa ini sememangnya terlalu sukar ekoran kemasukan Anwar Ibrahim ke dalam kerajaan. Akibatnya, masyarakat menerima proses Islamisasi sederhana dan beransur-ansur yang dibawa bersama penyertaannya ke dalam kerajaan. Kerana itulah, PAS sebenarnya menghadapi laluan yang benar-benar getir dan mencabar.

1983- 1997

PAS pasca kepimpinan ulama’ lebih banyak berusaha untuk memantapkan kepimpinan ulama seterusnya memperkenalkannnya kepada masyarakat umum. Usaha-usaha PAS lebih kepada untuk menyaingi proses Islamisasi yang dibawa oleh Anwar Ibrahim ke dalam UMNO. Ternyata, dalam banyak perkara, PAS lebih banyak ketinggalan. Faktor UMNO sebagai sebuah kerajaan yang mempunyai segala-gala kemudahan adalah merupakan faktor yang terbesar. Oleh yang demikian, PAS khususnya hanya terpaksa menanti dan mengharap agar UMNO menghadapi krisis dalaman untuk diambil kesempatan daripada berusaha memberikan penerangan kepada rakyat tentang perjuangan PAS. Dan pembangkang khususnya PAS selalunya bernasib baik dalam penantian ini. Secara umumnya kronologi di peringkat ini adalah seperti berikut :

1985 : Peristiwa berdarah Memali di Kedah yang mengorbankan sejumlah penyokong PAS dan seorang anggota polis. PAS seterunya dilabel sebagai parti yang mahu menggulingkan kerajaan dengan kekerasan. Bagi saya, peristiwa Memali hanyalah sebagai satu langkah awal untuk melihat setakat manakah PAS boleh ditangani melalui kekerasan. Ia adalah cubaan yang benar-benar menguji tahap kematangan pimpinan PAS pada masa itu.

1986 : Pilihanraya Umum menyaksikan PAS kalah teruk dengan hanya memenangi satu kerusi parlimen. Namun, pada pilihanraya ini buat pertama kali gagasan pakatan antara pembangkang dilaksanakan walaupun ternyata ia maish lagi kabur dan tidak mempunyai kesepaduan yang jelas.

1987 : Ekoran pertandingan jawatan tertinggi di dalam UMNO, mereka berpecah kepada dua pasukan (team A dan team B). Tengku Razaleigh yang hanya kalah sebanyak 43 undi kepada Dr. Mahathir untuk jawatan Presiden UMNO membawa pengkutnya yang tidak sedikit keluar daripada UMNO dan memberntuk Semangat 46. Krisis ini berakhir dengan pengharaman UMNO dan kelahiran semula UMNO Baru di bawah pimpinan Dr. Mahathir. Manakala Semangat 46 pula muncul sebagai pembangkang yang hebat dan mampu menggugat kerajaan Dr. Mahathir pada masa itu.

1989 : PAS sebagai sebuah gerakan Islam membentuk kerjasama politik dengan Semangat 46 untuk menghadapi UMNO/BN di dalam pilihanraya. Kerjasama yang dinamakan Angkatan Perpaduan Ummah ini adalah merupakan gagasan pakatan pembangkang yang terbesar di dalam sejarah pilihanraya tanahair. Namun, kerjasama yang dibentuk oleh PAS ini ditentang oleh sebahagian ahli peringkat bawahan. Ini membawa peristiwa keluarnya sebahagian daripada ahli-ahli PAS membentuk parti Islah.

1990 : Pilihanraya Umum diadakan. UMNO/BN masih berjaya menubuhkan kerajaan persekutuan. Pakatan APU pula berjaya menawan Kelantan dengan tidak memberikan sebarang kerusi kepada UMNO/BN. Ekoran daripada kejayaan inilah, Kelantan kembali dikuasai oleh pembangkang dengan PAS sebagai peneraju utamanya. Kejayaan menawan Kelantan juga adalah merupakan kejayaan pertama PAS di bawah kepimpinan ulama’. Seterusnya, PAS dilihat berjaya membina dan mengukuhkan kepercayaan rakyat kepada kepimpinan ulama’.

1993 : Di dalam UMNO, Anwar Ibrahim dikatakan mencapai kemuncak kejayaannya apabila memenangi jawatan Timbalan Presiden UMNO dalam pemilihan Majlis Tertinggi UMNO. Seterusnya Anwar Ibrahim dilantik menjadi Timbalan Perdana Menteri Malaysia. Hampir keseluruhan ramalan politik pada masa itu mengatakan Anwar Ibrahim adalah bakal Perdana Menteri Malaysia yang kelima.

1994 : Al-Arqam diharamkan oleh kerajaan. Para pemimpinnya dikenakan tahana ISA. Segala kegiatan ekonomi dan pendidikan Al-Arqam yang bergiat cergas sebelum ini dipantau dan ditamatkan dengan pukulan ‘maut’ oleh kerajaan yang diketuai oleh Pusat Islam. Dalam hal ini, PAS lebih kepada bersikap tunggu dan lihat. Manakala tuduhan sesat yang dilemparkan kepada Al-Arqam turut diperakui oleh pimpinan PAS.

1995 : Pilihanraya Umum sekali lagi menyaksikan UMNO/BN mengekalkan majoriti 2/3 untuk membentuk kerajaan. Manakala pakatan pembangkang pula tidak menunjukkan sebarang kemajuan selain daripada mengekalkan penguasaan di Pantai Timur khususnya di Kelantan. Masa depan pakatan pembangkang dan kemampuannya pada masa itu mula dicurigai oleh para pemerhati politik.

1996 : Tengku Razaleigh Hamzah akhirnya mengambil keputusan untuk membubarkan Semangat 46 dan membawa ahli-ahlinya kembali semula kepada UMNO. Sekali lagi PAS dilihat sebagai tergugat. Ini kerana dengan kemasukan Adun-adun dari Semangat 6 ke dalam UMNO, maka PAS gagal untuk membetuk majoriti 2/3 di dalam Dewan Undangan Negeri Kelantan. Walaupun demikian, kemenangan tipis PAS dalam pilihanraya kecil di Pulai Chondong sejurus selepas pembubaran Semangat 46 memberikan sedikit bukti bahawa rakyat Kelantan tetap bersama dengan kepimpinan ulama’.

Ulasan : Sebelum daripada kemenangan PAS di Kelantan, PAS dilihat gagal untuk meyakinkan rakyat bahawa kepimpinan ulama’ adalah yang terbaik untuk mereka. Malah untuk meyakinkan ahli-ahlinya sendiri juga merupakan satu cabaran yang besar bagi PAS. PAS juga dilihat masih tercari-cari arah yang sesuai untuk berhadapan dengan UMNO yang memperhebatkan proses Islamisasi. Selain daripada seruan Islam, maka tidak ada isu yang boleh digunakan untuk menyerang kekuatan UMNO/BN. Saya lebih suka untuk mengatakan, seandainya UMNO/BN tidak dilanda dengan perpecahan, maka adalah sukar sama sekali bagi PAS untuk meraih undi rakyat.

Namun, selepas percakaran sesama pemimpin UMNO, mereka dilanda perpecahan yang begitu hebat. Dalam peringkat ini, PAS sekali lagi bertindak bijak untuk mengambil kesempatan daripada keadaaan dengan menjalinkan kerjasama dengan Semangat 46. Walaupun berlaku kekeliruan di kalangan ahli-ahli PAS, namun ia tidak lebih dari kocakan air di kolam yang tenang. Sejarah seterusnya membuktikan bahawa langkah PAS adalah tepat. Faktor Semangat 46 dan Istana Kelantan adalah merupakan faktor penting yang membantu kemenangan PAS di Kelantan. Manakala di Pantai Barat, Gagasan Rakyat iaitu pakatan Semangat 46-DAP gagal untuk meraih kejayaan. Seandainya Gagasan Rakyat juga berjaya di Pantai Barat, maka sudah tentulah perjalanan politik tanahair akan berubah sama sekali. Dengan andaian bahawa dengan kemenangan Gagasan Rakyat, kerajaan UMNO/BN akan mengalami kejatuhan, Tengku Razaleigh Hamzah pasti akan dilantik mengetuai kerajaan baru. Dalam masa yang sama, PAS masih belum berjaya menyebarkan fikrahnya secara menyeluruh. Dalam masa itulah, pasti berlakunya pertembungan ideologi antara PAS dan DAP dalam kerajaan. Kedua-duanya terlalu kuat berpegang dengan ideologi masing-masing. Umpama minyak dan air, adalah menjadi kemustahilan untuk kedua-duanya melakukan kompromi. Adalah menjadi satu kemungkinan yang hampir pasti bahawa perpecahan akan berlaku seandainya barisan pembangkang berjaya membentuk kerajaan persekutuan pada tahun 1990. Namun, ketentuan Allah adalah sebaik-baik ketentuan. Allah hanya menghadiahkan Kelantan kepada PAS sebagai satu persediaan untuk satu kemenangan yang pasti akan diberikan satu hari nanti, Insya-Allah.

Walapun perkahwinan politik antara PAS dan Semangat 46 tidak dapat bertahan lama, namun sekurang-kurangnya pakatan itu memberikan hadiah berupa negeri Kelantan kepada PAS. Hadiah itulah yang menjadi pengkalan kepada PAS untuk melebarkan pengaruhnya ke seluruh tanahair. Walaupun demikian, kerajaan PAS dilihat masih gagal menjadi contoh kepada rakyat Malaysia ekoran kegagalannya untuk meningkatkan prestasi dalam pilihanraya 1995. Kerana itulah, sebenarnya PAS hanya menunggu agar UMNO dilanda krisis dalaman untuk meraih kemenangan. Tanpa krisis dalaman UMNO, sukar sekali untuk PAS memperolehi kejayaan. Antara faktor yang menyumbang ke arah berlakunya senario sebegini ialah kegagalan PAS untuk menyebarkanluaskan fikrah dan ideologinya kepada masyarakat umum. PAS masih disaluti imej kolot, kekampungan dan fanatik.

1997 – sekarang

Sebagaimana yang sudah dijelaskan, perkembangan dan perjuangan PAS dalam arena politk tanah air bersifat statik dan stereotaip semata-mata. Namun, untuk melihat perpecahan berlaku di dalam PAS khususnya dalam masa kepimpinan ulama’ ini adalah amat sukar tidak sebagaiman UMNO yang sering bergolak dengan politik terajangnya.

Kedudukan UMNO selepas kemasukan kembali Tengku Razaleigh bolehlah dikategorikan sebagai agak mantap. Malah tidak keterlaluan untuk menyatakan, kerajaan PAS di Kelantan mempunyai kemungkinan untuk dijatuhkan seandainya senario selepas kemasukan Tengku Razaleigh ke dalam UMNO berterusan sehingga pilihanraya yang berikutnya. Namun, tiada siapa dapat menghalang ketentuan dari Allah SWT. Kronologi seterusnya terus meletakkan PAS sebagai pihak yang sentiasa bernasib baik.

1997: Pada bulan Julai, Malaysia dan negara-negara sekitar mengalami kejatuhan nilai mata wang yang teruk. Pada masa itulah, timbulnya desas-desus akan mengenai percakaran yang berlaku di dalam UMNO khususnya antara Anwar Ibrahim (Timbalan Presiden) dengan Dr. Mahathir Mohamad (Presiden).

1998 : Anwar Ibrahim dipecat daripada UMNO dan Kerajaan di atas beberapa tuduhan yang sama sekali tidak dapat dibuktikan dengan jelas. Sekali lagi senario politik di Malaysia menjadi panas. Demonstrasi jalanan menjadi popular dengan tiba-tiba. UMNO berada pada tahap yang paling teruk selepas kemerdekaan. Pemecatan Anwar bertepatan dengan era teknologi maklumat menjadikan UMNO tidak sempat untuk menangkis pelbagai tuduhan yang dilemparkan dari pelbagai sudut.

Ekoran dari pemecatan Anwar, secara imej Islamik yang selama ini membayangi UMNO walaupun tidak banyak hilang secara tiba-tiba. Ahli-ahli akademik dan tokoh-tokoh masyarakat yang selama ini merupaka penyokong UMNO keluar beramai-ramai ke barisan pembangkang. UMNO kembali kepada imej ultra sekular nasionalisnya seperti era 70-an.

Hasil daripada pemecatan Anwar, PAS tidak gagal untuk memanipulasi keadaan sebaik mungkin. Dengan diketuai oleh PAS, barisan pembangkang digabungkan sebaik mungkin untuk menjatuhkan UMNO/BN dalam pilihanraya. Apa yang menarik, kali pertama dalam sejarah politik tanah air, PAS berjaya menjalinkan kerjasama rasmi dengan DAP di samping penyokong-penyokong Anwar berada di dalam parti Keadilan Nasional. Kerana itulah, gabungan pembangkang kali ini boleh disifatkan sebagai yang terbaik di dalam sejarah politik tanahahir. Namun tidak dapat dinafikan bahawa ia masih mempunyai banyak kelemahan. Halatuju yang ingin dibawa masih kabur dan tidak jelas.

1999 : PAS berjaya menawan Terengganu dalam pilihanraya umum. Manakala sokongan orang-orang Melayu kepada UMNO/BN merosot dengan begitu teruk. Di beberapa buah negeri, majoriti kekalahan PAS hanyalah tipis. Para pemerhati politik ramai yang berpendapat bahawa seandainya hak lebih 600,000 orang pengundi baru tidak dinafikan dalm pilihanraya kali ini, maka sudah pasti kerajaan UMNO/BN sudah ditalkinkan. Namun, perancangan Allah adalah sebaik-baik perancangan.

2000 : Pilihanraya kecil di Lunas pada akhir tahun 2000 menyaksikan kemenangan calon Keadilan, Saifuddin Nasution dengam majoriti yang agak selesa. Oleh kerana pengundi Lunas kebanyakannya bukan terdiri dari orang Melayu, maka senario ini harus dilihat sebagai sokongan orang bukan Melayu kepada pembangkang. Oleh yang demikian, seharusnya PAS melihat ini sebagai peluang terbaik untuk menjatuhkan kerajaan UMNO/BN pada pilihanraya yang akan datang.

Ulasan :Tiada siapa yang dapat menafikan bahawa pemecatan Anwar Ibrahim adalah merupakan pencetus kepada kebangkitan rakyat di Malaysia. Walapun pemecatan itu bukanlah satu-satunya faktor, tetapi ia tetap merupakan faktor utama. Rakyat kembali memperkatakan soal keadilan, ketelusan dan kejujuran pemimpin. Isu rasuah, kronisme dan lain-lain diperkatakan dengan hebatnya oleh pembangkang termasuklah PAS.

Melihat dari konteks PAS, jika sebelum ini, isu yang diutarakan ialah soal perjuangan dan negara Islam, maka pada hari ini, PAS lebih banyak memperkatakan isu-isu nasional dan cuba untuk tidak memperlihatkan perbezaan ideologi dengan rakan-rakan pembangkang yang lain. Ini tidak sukar bagi PAS kerana sedikit demi sedikit PAS sudah mula dikenali sebagai parti intelektual ekoran penyertaan beramai-ramai ahli akademik ke dalam PAS. Imej kampung, kolot dan konservatif sebelum ini boleh dikatakan telah tiada dalam PAS.

Namun, adakah dalam masa yang sama, PAS sudah mula melupakan aliran pemikiran Sayyid Qutb yang dijunjungnya dengan begitu kuat sebelum ini? Tentu sekali tidak Melihat kepada corak kepimpinan dan organisasi PAS, maka sama sekali tidak boleh dikatakan bahawa PAS sudah mula meninggalkan ideologinya sebagai sebuah jemaah Islam. Namun, usia setengah abad telah mematangkan PAS agar sentiasa berhati-hati.

Sesungguhnya hari ini, PAS berada dalam kedudukannya yang paling selesa untuk membentuk kerajaan selepas ini. Namun, satu persoalan yag harus dijawab. Adakah sokongan rakyat kepada pembangkang khususnya PAS ialah kerana rakyat menerima konsep perjuangan Islam atau hanya sekadar sebagai satu alternatif kepada UMNO/BN? Bagi saya, PAS sebenarnya masih gagal untuk menyajikan ideologi perjuangan Islamnya dengan baik. Oleh yang demikian, sokongan rakyat yang meningkat pada hari ini bukanlah satu bukti bahawa ideologi PAS mula diterima. Ia sebenarnya tidak lebih dari manifestasi kebencian rakyat kepada UMNO/BN. Kebencian rakyat ini diterjemahkan dalam bentuk sokongan kepada pembangkang khususnya PAS. Dalam erti kata lain, jika hanya kerana ideologi Islam yang ada pada PAS, sebenarnya PAS masih tidak berjaya sekalipun tidak gagal seratus peratus.

Ya, kedudukan UMNO/BN sudah tidak selamat, namun adakah itu secara automatik merupakan janji selesa kepada perjuangan Islam? Bersediakah sebenarnya PAS khususnya menangani kemenangan dengan sebaik mungkin?

Peranan seterusnya generasi tunas bagi memastikan kemenangan sebenar Islam

Sesungguhnya perjuangan Islam pasti akan memperolehi kemenangan. Rasulullah SAW bersabda yang bermaksud :

Hari Kiamat tidak akan berlaku sehinggalah para muslimin memerangi orang Yahudi. Para muslimin memerangi mereka menyebabkan orang Yahudi bersembunyi di belakang batu dan pokok. Maka batu atau pokok berkata: Wahai para muslimin! Wahai hamba Allah! Ada Yahudi di belakangku. Datanglah ke sini dan bunuhlah dia melainkan pokok yang berduri, kerana pokok itu adalah di atara pokok kaum Yahudi . (Hadis riwayat Bukhari, Muslim & Ahmad)

Namun, adakah kemenangan Islam itu akan diberikan seperti mana turunnya hujan? Adakah Allah SWT akan memberikan kemenangan kepada perjuangan Islam secara percuma? Tentu sekali tidak.[8] Allah SWT berfirman yang bermaksud :

Adakah kamu menyangka bahawa kamu akan masuk Syurga padahal belum lagi nyata kepada Allah (wujudnya) orang-orang yang berjihad (yang berjuang dengan bersungguh-sungguh) di antara kamu, dan (belum lagi) nyata (wujudnya) orang-orang yang sabar (tabah dan cekal hati dalam perjuangan)?[9]

Dalam konteks Malaysia, generasi tunas khususnya mereka yang mempunyai kesedaran agama yang tinggi seharusnya memainkan peranan yang penting bagi memastikan kemenangan kepada Islam bukan sahaja di Malaysia malah di seluruh dunia. Ini kerana seandainya kita menerima tanggapan bahawa kemenangan Islam sudah semakin hampir di Malaysia, maka tidak dapat tidak yang akan menangani dan mengisi kemenangan tersebut ialah generasi muda yang ada pada hari ini. Adalah menjadi satu kepincangan yang maha hebat seandainya kemenangan yang dianugerahkan oleh Allah hanya menyebabkan pejuang-pejuang Islam lalai untuk terus berjuang. Sesungguhnya kita tidak mahu saat-saat kemenangan yang paling berharga dicemari dengan ‘tragedi Uhud yang kedua’. Akhirnya, kemenangan yang diberikan tidak lebih hanyalah merupakan penghinaan daripada Allah SWT.

Hari ini, generasi pemuda harus bersedia dengan seribu kemungkinan. Cabaran di hadapan terlalu hebat untuk dihadapi. Dunia tanpa pesempadanan menguji sejauh mana kekentalan semangat generasi tunas megharungi dugaan hidup untuk muncul sebagai tentera Allah. Generasi tunas hari ini seharusnya :

? Mempersiapkan diri dengan pelbagai ilmu pengetahuan dalam pelbagai bidang[10].

? Mengasuh dan mendidik jiwa agar boleh beristiqomah dengan perjuangan Islam. Sesungguhnya sudah ramai bersemangat untuk berjuang sebelum ini akhirnya gagal di tengah jalan apabila bertemu dengan dugaan dan cabaran yang berupa penderitaan. Seandainya generasi tunas hanya mampu bersemangat untuk waktu yang sementara dan layu di tengah jalan, maka kita akan melihat perjuangan Islam akan terus berada dalam perjalanan yang sukar. Memetik kata Said Zahari (tahanan poltik tanpa bicara selama 17 tahun) dalam bukunya, Meniti Lautan Gelora : “Saya tidak pernah menangis dan tidak akan menangis hanya kerana saya ditahan”.[11]

? Mempelajari teknik-teknik dakwah yang terbaik. Segala macam bentuk dakwah Islam perlu didalami sebaik mungkin. Konsep tarhib wa targhib dan dakwah bilhikmah perlulah sentiasa dijadikan panduan kepada para pejuang khususnya generasi tunas. Ini penting bagi memastikan masyarakat memahami konsep penjuangan Islam yang sebenar. Seterusnya, masyarakat akan memilih Islam kerana merasakan bahawa Islam adalah merupakan plihan yang terbaik bukan didorong oleh kebencian terhadap sistem yang ada paad hari ini.

? Generasi tunas haruslah sentiasa menyedari bahawa hidup dan mati mereka hanyalah untuk Islam. Setiap langkah yang dibuat haruslah disertakan bersama keikhlasan kepada Allah. Ini kerana merupakan aib yang terlalu besar seandainya mereka yang mengaku sebagai pejuang Islam namun perjuangan yang didokong masih terpalit dengan niat duniawi.


Sesungguhnya perjuangan Islam di Malaysia khususnya melalui politik telah melalui ranjau-ranjaunya yang tidak sedikit. Walaupun sering mengalami kekalahan, namun kekentalan para pendokong menjadikan PAS semakin matang menghadapi pelbagai cabaran. Oleh kerana kita melihat bahawa tahun-tahun kebelakangan ini, sokongan rakyat begitu mendadak meningkat, maka seharusnya langkah-langkah bagaimana untuk menangani kemenangan dibincangkan sejak daripada awal lagi. Perlu diingatkan, kemenangan kadang kala merupakan satu anugerah namun kebanyakannya lebih kepada ujian.

Manakala generasi tunas pua harus sentiasa bersiap sedia untuk tampil ke hadapan mendepani cabaran-cabaran yang akan mendatang. Islam pasti akan bangkit semula sebelum berlakunya kiamat dan sudah pasti generasi tunas pada hari ini perlu bersiap sedia ke arah itu.

Semoga Allah memberkati setiap usaha kita dalam memperjuangkan kalimahNya di muka bumi ini. Amin Ya rabbal ‘alamin.

AHMAD FADHLI SHAARI adalah siswa tahun 1, Jabatan Dakwah Wal Qiadah, KIAS.

[1] Surah Fusilat, ayat 33.

[2] Mohamad Fauzi Zakaria, Aqidah Yang Menggoncang Dunia : Pemikiran Sayyid Qutb. Hal. 197

[3] Said Zahari, Meniti Lautan Gelora

[4] Zabidi Mohammad, Al-Arqam : Tersungkur Di Pintu Syurga. Hal : 18

[5] Ahmad Lutfi Othman, Wajah Baru Politik Malaysia, hal. 18

[6] Saya berpendapat gelaran ini lebih sesuai sekalipun kebanyakan penulis lebih gemar menggunakan gelaran Revolusi Islam Iran.

[7] Sayuti Omar, Siapa Pencabar Anwar? Hal. 50.

[8] Persoalan yang sama ditimbulkan dan dikupas dengan lebih lanjut oleh Abdullah Al-Qari Haji Salleh, Kemenangan Islam dan Para Wali Allah.

[9] Surah Ali-Imran, ayat 142

[10] Ini ialah sifat pendakwah yang pertama sekali digariskan oleh Dr. Abdul Karim Zaidan, Usul Dakwah.

[11] halaman 231



Posted by on January 21, 2007 in rencana